Blog

DIŞ TEMASLAR İÇİN KILAVUZ: VIII

in Celil LAYİKTEZ Yazıları

ORTA AMERİKA’DA ZİYARET

MEKSİKA: Çoğunluğu intizam kazanmamış 30’a yakın büyük locası ile Masonik açıdan dünyanın en karı­şık ülkelerinden biri Meksika’dır.

TARİH: 1810 yılında Ispanya’dan bağımsızlığını kazandığından bu ya­na, 100 kadar ihtilâle sahne olan Mek­sika’da politik yaşamın karmaşası Ma­sonluğa da yansımıştır. 18. y.y.da Meksika’da Masonluğun kurulduğu­na dair söylentiler varsa da, belgelere göre 19.cu y.y.ın başlarında İspanya, Louisiana, Pennsylvania ve New York Bü. L. larından aldıkları beratlarda ilk muntazam localar çalışmağa başladı. Ancak, localarda aktif politika yapıl­ması nedeniyle Amerika Bü. L.ları do­ğurdukları localarla ilişkiyi kısa za­manda kestiler. Gerçekten de, 19 cu y.y.m ilk yarısında iktidar mücadelesi veren karşıt

grupların çoğu masonlar­dan müteşekkildi. Hatta, İskoç Riti Masonları cephenin bir yanında, diğe­rinde ise York Riti Masonlarının bu­lunduğu söylenebilir. 1827 yılında bu iki Ritin Büyük Üstatları devlet baş­kanlığını ele geçirmek üzere birbirle riyle savaştılar. Dergimizin kapsamı­na göre hikâye uzundur. Özetle İskoç Riti yandaşları savaşı ve iktidarı ka­zandılar.

Çelil LAYIKTEZ

1830 yılında iki Riti birleştirme ça­bası sonucunda Milli Meksika Riti or­taya çıktı. Bu 9 dereceli Rit hala mev­cuttur.

1860 yılında Vera Cruz ve Mexico City’de ABD’den aldıkları beratlarla İskoç Ritinde çalışan muntazam yeni localar ve bu locaların kısa zamanda bölünmelerinden sonra, herbiri müs­takil olduğunu iddia eden birkaç Eya­let Büyük locası kuruldu. 1859 yılında Yeni Granada (Kolombiya) Bü. L.sı Mexico City’de bir locaya berat verdi ve bu loca da bir Yüksek Şura ile günü­müzde 202 locası ve 5007 üyesi ile (1992) en kalabalık Bü. L. olan Valle de Mexico Bü. L.nın kurulmasma amil ol­du. Valle de Mexico Bü. L.nın bölün­mesinden de Meksika Grand Orient’ı ile bir İskoç Riti Yüksek Şurası daha doğdu. Bu büyük locaların rekabeti sonucunda da haricilerin kabulü cid­diyetini kaybetti.

Son dış etken olarak 1883 yılında Meksika’da yaşayan İngiliz ve Ameri­kalılar için Missouri Bü. L. sı Mexico City’de 520 sayılı Toltec Locasına berat verdi..

1890 yılında tüm bu Masonik teş­kilâtları aynı çatı altında birleştirmek üzere “Grand Diet of the States of Me­xico” (Meksika Eyaletleri Bü. Diet’i) kuruldu. O tarihte Meksika’da mevcut 125 locanın 123’ünün katıldığı bu teşkilâtın ömrü çok kısa oldu. Büyük Diet’in Büyük Üstadı kadınları tekris etmek ve zimmetine lOOOOdolar geçir­mekle suçlanınca, eski duruma dönül­dü.

Bu tarihten sonraki gelişmeleri özetlersek, Valle de Mexico Bü. L. sı Meksikanın her tarafında localar aça­rak İspanyol dili ve İskoç Ritinde çalı­şan başlıca Obediyans olarak ortaya çıktı. Karşısında da tüm dünyanın ta­nıdığı, loca sayısı az ancak nüfuzu faz­la, İngilizce York Ritinde ve Amerikan Webb tipi bir ritüelle çalışan York Grand Lodge of Mexico, F.&. A.M. be­lirlendi.

Bu iki Bü. L. nın yanında, yukarı­da sözünü ettiğimiz Meksika Milli Bü. L. ile birçok eyalet Bü. L.sı intizam ka­zanma yarışı içindeler. York Büyük Locasının 1981 konvan raporuna göre, o yıl Meksika’da muntazam ve GM Masonların toplam sayısı 32000, loca sayısı da 600 civarındaydı.

Pentagraph’ın 92 yayınma göre ise, günümüzdeki muntazam Meksi­ka Bü. L.larınm sayısı 9 dur. Bunlara kayıtlı muntazam loca sayısı 567, üye sayısı da yaklaşık 18000 dir.

Türkiye Bü. L. sı Meksika’da yal­nızca “York Grand Lodge of Mexico” ile karşılıklı tanıma düzeyindedir. Ya­zışma adresi şöyledir:

R.W. Grand Secretary

Saratoga 255

Col. Lomas Hipodromo

53900 Naucalpan de Juarez

Grand Lodge P.O. Box 1986 Mexico 1. D.F.

PANAMA: Panama’da ilk localar Ispanya’dan aldıkları beratlarla 1821

yılında kuruldular. Sonradan Fransa, New York, Kolombiya, îskoçya, Mas- sachussetts ve Venezüela Bü. L.ları Pa­nama localarına berat verdiler.

1916 yılında Panama Bü. L. sı ku­ruldu ve Kanal Bölgesi dışında tüm ül­kede tek Masonik otorite olarak tanın­dı. Kanal Bölgesi de Massachussetts Bü. L. sına kaldı ve bu iki Bü. L. biribir- lerini tanıdılar.

Günümüzde bu ülkede Panama Bü. L. sına bağlı 10 L. ile Massachus­setts Bü. L. sına bağlı 4 L. faaldir. (Ka­nal Bölgesinin Panama’ya devredil­mesi durumu değiştirmemiştir.)

Panama Bü. L.sının adresi şöyle­dir.

Grand Lodge of Panama, A.F. & A.M.

P.O. Box 84

Panama 1, Republic of Panama

Panama Bü. L. sının On. Bü. Üsta­dı, Osmanlı Devletinin Kudüs Kentin­de doğmuş, En Muh. Alfonso Tarazi K. dir. Kendisiyle görüştüğümüzde, soyadının aslında “Terzi” olduğunu, Osmanlıca, Arapça ve îbranice bildiği­ni (İspanyolca ve İngilizcenin dışında) ancak yeni Türkçeyi anlamakta zorluk çektiğini ifade etti.

KÜBA:

Küba, hem de muntazam olan bir Büyük Locaya sahip tek komünist – dikta rejimi ile yönetilen ülke olmak özelliğini taşımaktadır.

TARİH: Pennsylvania Büyük Lo­cası 1804 yılında ilk Küba locasına be­rat vermiş 1820 yılma kadar da on loca daha kurmuştur. Aynı tarihlerde Lou isiana Büyük Locası 5, South Carolina Büyük Locası da 2 locaya beratlarını vermişlerdi. 1818 yılında 2 Pennsylva­nia ve bir South Carolina locası bir ara­ya gelerek, York ritinde çalışan bir Bü­yük Loca kurdular.

1828 yılında Ispanya’da çıkan bir yasa ile tüm İspanya localan kapatıldı, müstemlekesi olan Küba’da da yasa aynen uygulanınca, localar 1859’a ka­dar sürecek bir uyku dönemine girdi­ler. 1859’da Colon Büyük Locası ile bir Yüksek Şûra kuruldu ve Yüksek Şûra’nın Büyük Locayı kontrolü altma alma teşebbüsü ile aralarında ihtilaf başladı. 1868 ihtilali esnasında, arala­rındaki ihtilaf nedeniyle zaten zayıf duruma düşmüş olan Küba Masonlu­ğu, tekrar kapatılma tehditleriyle zor günler geçirdi.

1876 yılında Colon Büyük Locası­na karşı “Küba adası Büyük Locası” kuruldu. 1898 İspanya-ABD harbine kadar bu karışık dönem sürdü. Küba ABD’nin etki alanına girdikten Batista rejiminin başladığı 1930’lu yıllarında sonlarına kadar, bu ülkede masonluk sağlıklı bir gelişmeye sahne oldu.

Batista’nın dikta rejimi masonlu­ğu kısıtlamaya çalıştı, loca adedi düş­tü, toplam üye sayısı azaldı, zor du­rumda kalan 2 Büyük Loca güç birliği­ne karar vererek 1951 yılında “Küba Büyük Locası” adı altında birleşince. Masonluk yeniden gelişmeye başladı ve Castro öncesi, 1958 sonunda, 338 lo cada 35000 üye sayılarına erişti.

1959 yılında Fidel Castro’nun ikti­dara gelmesiyle masonluk tekrar zor günler geçirmiş, ancak kapatılmamış­tır. Muntazam Küba Büyük Locası, Türkiye de dahil olmak üzere, munta­zam Büyük Locaların çok büyük bir çoğunluğunca tanınmaktadır.

1977 yılında çıkan bir yasayla, Lo­calara mal varlıklarını, üyelerinin sa­yısını ve kimliklerini hükümete bildir­me yükümlülüğü getirildi ve bu konu­larda ilgililere verilen bilgilerin doğ­ruluğu da sık sık yapılan teftişlerle kontrol edildi. 1977 yılında, yasaya uymadıkları saptanan localara 100 ila 1000 $ arasında cezalar getirildi, Bü­yük Loca da 95.000 $ ödemeye mahkûm edildi. Cezaların nedeni lo­caların Küba’yı terk edenlerin geride kalan aile fertlerine ve hapishanelerde yatan ve idam edilmiş masonların ya­kınlarına yaptıkları yardımlardı. Tüm bu baskılara rağmen, hayret verici şe­kilde masonluk yaşamını sürdürebil­miş, üye sayısı da düşmekle beraber, örneğin 1982 yılında 19500 üyesi ile, hala hatırı sayılır bir obediyans olarak kalabilmiştir.

Sovyet İmparatorluğunun çök­mesi ile Batı dünyası ile olan bağlarını güçlendirmek isteyen Küba’da ma­sonluk üzerindeki baskılar azaltılmış­tır. Pentagraph’ın 1993 verilerine göre halen Küba’da 314 loca faaliyet göster­mektedir, üye sayısı da 22576’dır.

ZİYARET:

Tüm Küba Locaları İskoç Ritinde ve İspanyol dilinde çalışmaktadır. Lo­caların numaraları yoktur. Kıyafet ko­yu renk elbisedir, ziyaretçilere regalya temin edilir. Toplantıların sonunda hafif bir yemek yenir.

324 locanın 150’si Havana’da olup diğerleri başlıca kentlere dağılmıştır. Küba’yı ziyaret edecek Kardeşlerimi­zin çok önceden bu niyetlerini büyük Sekreterliğimiz vasıtasıyla Küba Bü­yük Locası Büyük Sekreterliğine bil­dirmeleri gerekmektedir.

NOT: Küba Büyük Locasından başka, Küba Adasının Batı ucunda bu­lunan ABD Guantanamo Deniz üs­sünde, Massachussetts Büyük Loca­sından aldığı beratla, “Guantanamo Bay” Locası çalışmaktadır.

ADRES: Gran Secretario

Gran Logia de Cuba A.F. A.M.

Apartado 72

La Habana – CUBA

Tlf.: 75732 – 75065

Celil Layiktez

Kaynak: Tesviye Dergisi Sayı 8

Leave a Reply

Your email address will not be published.