Blog

TÜRKİYE BÜYÜK LOCASININ RİTİ (TÜRK RİTİ)

in Celil LAYİKTEZ Yazıları
T

ürkiye Büyük Locası tek ritle çalışan büyük localardandır. 1909 kuruluşunda etken olan tüm locaların bağlı oldukla­rı yabancı büyük localar­dan ve özellikle Eski ve Kabul Edilmiş İskoç Ritinin ilk üç derece uygulamasın­dan ritüellerinin etkilendiği­ni görüyoruz. İskoçya Büyük Locasının Türkiye Büyük Lo­casını 1965 yılında tahsisin­den sonra, Modern İskoç Ri- ti ritüelinden de katkılar ol­muştur. İngiltere Birleşik Bü­yük Locasının bizi tanıma­sından hemen sonra Büyük Sekreter Stubbs K. Müze ve Kütüphane Müdüründen ritü- ellerimiz hakkında bilgi iste­di. Bunun üzerine, Müze ve Kütüphane Müdürü A. R. He­witt K.’e 12 Ocak 1972 tari­hinde aşağıdaki yazılı notu Büyük Sekretere iletti:

Türk ritüelleri hakkın­da Kütüphane Müdürü­nün (A. R. Hewitt K.) Bü. Sek. ‘e yolladığı, mütalâa: (Tam metin)

“Bu ritüelin sayfalarını ka­rıştırdım, çok değişik ve karı­şık kaynaklardan (ployglot) <[1] [2] [3]> geldiğinden ne diyeceğimi bilemiyorum. Anlaşılan, ritü­elleri düzenleyenler birçok değişik ritüelden alıntılar yapmışlar ve en azından şa­şırtıcı bir sonuç elde etmişler­dir. Sorulu cevaplı tedrisatta görülen ifrat devamlılığı boz­makta olup namzedi sersem­letecek karakterdedir. Ritüe­lin çoğu İngiliz’dir, bir mikta­rı Schroeder’den alınmadır (bazı noktalarda kılıçların ve aynanın kullanılması gibi), Kontinantal G) olduğunu tah­min ettiğim gerisini ise teşhis edemedim. Locada oturma düzeni Sohroeder’deki gibi­dir: Ön. Üs. Muh., Üs. Muh.’in sağında (bir nevi ho­calık etmektedir); Sek. takri­ben Güney Doğuda otur­maktadır; her üç derecede tersimat okunmakta, açılışlar uzun sürmekte ve Loca açıl­dıktan sonra gelenler ayrıntılı bir merasimle kabul edilmek­tedir.

“Tekristen hemen önce uzun bir sual – cevap faslı vardır. “Hazırlayıcı K.” (Mu­hakkik) adayı getirir. Uzun bir boşlaftan (tarradidle) son­ra bizde olduğu gibi mükel­lefiyetler tevdi edilir. Hasenat kutusunun takdimi de bizim usullerimize uygundur. Ye­min metni de benzemektedir, ancak bazı kısımları çıkarıl­mıştır.

“İkincide, adayın Nazırlar tarafından sorgulanması İngi­liz uygulamasına çok yakın­dır. Adım atmayı öğretmeden önce Muhakkik Kelimeyi ve­rir, Üçüncünün gezilerinde Nazırlar basamaklarından inerek adayın ellerini muaye­ne ederler. Muhakkik gene adımları gösterip Kelimeyi verir. Şurada, burada bazı ke­limelerin değişmesine rağ­men Yemin bizimkine uy­gundur. yemin metninden geleneksel cezalar çıkarılmış olmakla beraber, Üs. Muh. sonraki konuşmasında onları açıklar. Geleneksel hikâye, arama dahil olmak üzere, temsil edilir, bu da Amerikan uygulamasını anımsatır. Yu­karıdaki mütalâamın fazla derine gidemediğini sanıyo­rum, daha detaylı bir muka­yese istediğiniz takdirde tara­fıma bildirmenizi rica ederim. Memurların hastalık dalgası bittiğinde ve ihtiyacınız oldu­ğunda, daha derin bir araştır­ma yapabileceğim.

  1. R. H.”

Büyük Sekreter, kütüp­hane müdürüne cevap ola­rak, mektubun altına el ya­zısıyla aşağıdaki notu düş­tü:

Kütüphane Müdürüne: Çok ilginç, aydınlatıcı; te­şekkür ederim. Orijinleri hakkında bildiklerimiz teyit edilmekte ve türettiğiniz

* * *

“ployglot” kelimesi ile de fevkalâde anlatılmaktadır.”

(Bü. Sek. Stubbs’m parafı)

Sonuç olarak, Türkiye’de hangi riti uyguluyorsunuz so­rusuna verdiğimiz yanıt: Türk Riti şeklinde oluyor.

 

[1] İngiltere Büyük Locası Arşivlerinde Türkiye ile ilgili Dokümanlar, 4. Kısım, Çelil Layiktez, Mimar Sinan No. 73,

  1. 8, Doküman No. 61

[2] Ployglot: (poly; hobi, oyun – glot: dil); poliglot kelimesine benzetilmiş (C. L.)

[3] Continental: Kıt’a Avrupa’sına ait

Celil Layiktez
Kaynak: Tesviye Dergisi Sayı 54

Leave a Reply

Your email address will not be published.