Blog

TEMEL ATMA MERASİMİ VE İNŞAATLA İLGİLI İTİKATLAR (I)

in Celil LAYİKTEZ Yazıları

Temel atma merasimlerimizin içerdiği güzel sembolizmaya K.lerimiz sık sık tanık olmaya başladılar. Temel taşının boyutlarının ve açılarının avadanlıkları­mızla kontrolü, taşın üzerine serpilen buğday taneleri, dökülen şarap ve yağ; be­reket, mutluluk ve dostluk, barış ve beraberlik simgeleri olup yeni binanın en olumlu şartlar altında tamamlanarak ebediyyen var olmasını amaçlar. Bü. Üs. mesajı, madeni para, v.s. gibi objeler de temel taşının altına konur. Konuya ya­bancı bir seyirciye taşın altına konulan bu objelerin nedeni sorulduğunda, ebedi bina amacına ters düşerek, taşın bir gün yerinden çıkarıldığında binanın tarihçe­sinin ortaya çıkarılmasının amaçlandığını, başka bir ifade ile, objelerin günün şa­hidi olarak gelecek için saklandıkları mealinde bir cevap verir.

Temellere evrak bırakmak adeti çok eskidir. Antikaya meraklı Kildani (Chal­dean) krallarının eski sarayların temellerine doğru tüneller kazdırıp, kayıtlarını tetkik etmek

suretiyle, kendilerinden önceki hanedanların tarihini araştırdıkları bilinir.

Asur medeniyetine ait kazılarda, III cü hanedandan itibaren, inşaatların te­mellerinde, inşaat sahibinin kimliği ile inşa edilecek binayı tarif eden yazılı bakır levhalar, seramik silindirler, tanrı, insan ve hayvan heykelcikleri bulunmuştur. Dünyanın her yanında rastlanan buna benzer arkeolojik araştırmalar sayesinde eski insanların yaşama şartları, örf ve adetleri hakkında bilgi sahibi olabilmekte­yiz. Eski insanlar, herhalde, kendilerinden sonra gelecek kuşaklara yaşantıları hakkında bilgi vermek üzere bu zahmetlere katlanmamışlardı.

Asur Kıralı Sennaşerib’in yaptırmış olduğu saraym temelinde aşağıdaki ya­zıt ([1]) bulundu:

“Bu sarayı temelinden çatısına kadar inşa ettim ve yazıtımı buna ekledim. Gelecek yıllarda benden sonra kral olacak ve Assur ile İştar’ın halk üzerinde ege­men kılacağı kişi, bu sarayı yıkılmış bularak yerine yenisini yapacaksa, yazıtımı saklasın, onu yağla kutsayıp tekrar yerine koysun ki Assur ve Iştar dualarını ka­bul etsin.”

Pers Kralı Sirus (Cyrus) Assurbanipal’m sarayının temel taşını bulur. Sirus şöyle yazar:

” Asur Kralı Assur-bani-pal, Şalmanazar’m oğlu Assur-natsir-pal’ın temel ta­şını bulmuş ve kullanmıştır. Ben de aynı taşı temelde kullandım ve onu etrafına ördüğüm tuğlalarla ve bira, şarap, yağ ve balla sağlamlaştırdım”.

Bizim Masonik temel atmamıza ne denli benziyor değil mi?

Sirus’dan bir yazıt daha :

” Assan-bani-pal’ın ismini içeren bir yazıt buldum; onu yağla ve kurban ko­yunun kanıyla kutsadım; kendi yazıtımın ilavesiyle yerine koydum.

“Günümüzde de Avusturalya’da bir temel atma merasimini 10 sayılı, Ocak 1994 tarihli “Tesviye” den okuyoruz:

“14 Şubat 1993 tarihinde Güney Avustralya’nın Adelaide kentinde St. Peter Katedrali ek inşaatının temeli atıldı. Güney Avustralya Büyük Locası Büyük Ku­rul Üyeleri ile Baş Piskopos D.J.L. Richardson merasimi yürüttüler.

“Medeniyetimizi simgeleyen bilgi mikrofilmlerinin içine konduğu bir san­dık temel taşının altına yerleştirildi. Büyük Üstat Yardımcısı erdemli yaşamın simgesi gönye ile taşın açılarını kontrol ettikten sonra, üzerine bereket için mısır tanelerini serpti. Büyük I. Na. eşitliğin simgesi Tesviye ile taşı kontrol etti ve coş­ku ile sevinci temsil eden şarabı üzerine döktü. Büyük II. Na. taşı yaşamamızda ve davranışımızda doğruluğu simgeleyen şakul ile kontrol etti ve sulh ile ittifakı temsil eden yağı üzerine döktü.

“Büyük Üstat çekici ile taşın üzerine üç kez vurdu. Son olarak Baş Piskopos taşın üzerine kutsanmış su serperek binayı ve merasime katılanları kendi yöneti­mince kutsadı.

“200 yıl önce, 1793 yılında, Locasının Üstad-ı Muhteremi George Washing­ton K., kendi ismini taşıyan kentte Kapitol Binasının temel atma merasimini Ma­sonik regalyalarım kuşanmış olarak yönetti. Bu örnek göze alınarak, Şubat 1844’de Güney

[1] yazıt: Assur’da temel inşaatlarına konulan yazıtlar tuğla veya seramik silindirlerdi.

Avustralya’da ilk defa Grenfell Sokağı, Scots Kilisesinin temelini Masonlar attı ve o günden bugüne tüm kilise inşaatlarının temel atma merasimle­rini Masonlar yönetti.” (Ön Kapak içinde George Washington K.i Kapitol’un temel at­ma merasimini yönetirken görüyoruz.)

Asur ve Pers medeniyetleri kendi zamanlarına göre ileriydiler; günümüzde hala onların gerisinde olan toplumlar vardır. Antropolojik ve etnografik araştır­malar bu temel atma ve genelde inşaatla ilgili merasimlerinin asıl nedenlerine ışık tutar.

Temel atma merasimlerinin maksadı, temellere bırakılan hediyelerle tanrıla­rı hoşnut etmek, kesilen kurbanın ruhunu, veya Kâinatın Büyük Ruhunun bir parçası olduğuna inanılan kurbanın ruhu vasıtasıyla, Büyük Ruhu (Hindistanda Puruşa) inşaata sahip etmek; kurban yerini kutsallaştırarak, ikamet ettiği arazi­nin şekli insan tarafından değiştirilecek olan yerel tanrıyı (Japonya’da “Kami”) teskin etmektir; böylece inşa edilecek binaya uzun ömür sağlanacak, bina ve için­de yaşayacak olanlar her türlü felaketten korunmuş olacaklardı.

Celil Layiktez

Kaynak: Tesviye Dergisi Sayı 15

Leave a Reply

Your email address will not be published.