Blog

Schaw Yasaları

in Celil LAYİKTEZ Yazıları

Schaw, İskoçya’nın Sauchie köyünden tanınmış bir ai­lenin soyadıdır. William Schaw 1550 de doğmuş, çocuk yaşta kraliyet sarayında gö­rev almış, henüz 10 yaşındayken, DanimarkalI Ann’ın gelin olarak Edlnburg’a getirilmesi için Kopen­hag’a giden heyette bulunmuştu.

Schaw 1584’de İskoçya’nın baş mimarı sonra da başbakanı olmuş­tu. Bu arada ticarete ve esnaf lon­calarına getirmiş olduğu düzen ne­deniyle daima anılacaktır.

Otoriter bir kişiliğe sahip olan Schaw İskoçya’nın en güçlü adamı olabilmiş, 1602 de, henüz 52 ya­şındayken hayata gözlerini yum­muştu. Herhangi bir locaya kaydı­nın olup olmadığı bilinmemektedir. Ancak, Mimarbaşı ve Masonların Başkanı sıfatıyla, Schaw 1598 ve 1599 da iki dizi yasa yayınlamıştı, ilk dizide İskoçya’da Mason mesle­ği düzenlenmişti; ikinci dizide ise, Kilwinning Locası’na Batı İskoç­ya’da bulunan tüm localar üzerinde murakabe görevi verilmişti.

Birinci ve İkinci Yasalar (Schaw Elyazması)

Schaw Yasaları’nın ilk dizisinde Kardeşlere nizamlara uymayı, Na­zırlara (Loca başkanı), Deacon’la- ra (yardımcı görevliler) ve Ustalara karşı itaatkâr olmayı, dürüst, gay­retli, çalışkan ve başıdik durmayı emreder. Bu yasaya göre, hiç kim­se başarıyla sonuçlandıramayaca- ğı bir işi üzerine alamaz ve hiç bir Usta da, bir önceki Ustanın izni ol­madan onun yerine geçemez veya bitmemiş bir işi teslim alamaz. Na­zırlar her yıl yeniden seçilirler, hiç­bir Ustanın, ömrü boyunca, üçten fazla çırağı olamaz. Çırakların en az bağlı kalacakları süre yedi yıldır ve ikinci bir yedi yıllık hizmet süre­sini geçirmeden Kalfa olamazlar. Ustalar, tersimata geçirilmek üze

re, loca nazırına (Başkanına) bilgi vermeden çıraklarını satamazlar veya yeni çırak alamazlar.

Bir Usta veya Kalfa’nın kabulü veya tebennisi, biri Nazır olmak üzere, en az altı usta ve iki çırağın huzurunda yapılmalıdır. Merasimin tarihi ile usta veya kalfanın isim ve yonttuğu taşın üzerine kazıdığı markası, şahit altı usta, iki çırak ve rehberin isimleriyle birlikte tersimat kitabına kaydedilir. Hiç kimse usta­lığı sınanmadan tebenni edemez.

Bir usta başka bir zanaatkârın hesabına çalışamaz, çıraklık eğiti­minden geçmemiş bir hariciyi kul­lanamaz, uşaklarını çırak veya kal­faların yanında çalıştıramaz. Çı­rakların on pound değerinden fazla bir iş almaları yasaktır.

Usta, uşak veya çıraklar arasın­da olabilecek herhangi bir ihtilâf lo­caya yirmi dört saat içinde bildirile­cek ve locanın yargısı aynen kabul edilecektir. Usta ve yardımcıları is­kele kurarken tüm gerekli tedbirleri

alacaklar ve ihmallerinden dolayı kaza vukuunda, Ustalık vasfı geri alınacak, usta tekrar başkalarına tâbi olarak çalışacaktır.

Ustalar kaçak Çırak kabul ede­mezler. Yasal tebligat yapıldığında, tüm üyeler toplantılara katılmalı, ve toplantıda hazır bulunan, tüm usta­lar, birbirlerine ve iş sahibine karşı yapabilmiş oldukları hataları itiraf etmek üzere “büyük yemin” lerini tekrarlamalıdırlar. Son olarak, kesi­len para cezaları loca görevlileri ta­rafından tahsil edilir ve gerekli da­ğıtım yapılır.

İkinci yasalar Edinburgh Loca- sı’nın ilk ve asıl Iskoçya Locası, İkincisinin Kilwinning, üçüncüsü- nün de Stirling Locası olduğunu teyid eder. Bu yasalara göre Loca Nazırları (Başkanları), localarına bağlı masonlar hakkında bölgele­rindeki ihtiyarlar heyetine karşı sorumlu tutulurlardı, Nazırların seçimi de bu heyetin denetiminde yapılırdı. Bu yasalar, ayrıca, Kil­winning Locası Nazırlarına böl­gelerindeki Kalfaları “sanat, zanaat, bilim ve gelenekler” üzerine sınamaya yetki vererek onlar hakkında kendilerine sorum­luluk tanırdı. Kalfalar, kabul edil­meden önce Locaya ziyafet mas­rafına karşılık on pound, on şiling değerinde de eldiven vermeliydiler. Ayrıca Kalfalar “yeterli deneme” ve “mesleki sanat hafızası” konuların­da sınanırlar, bilgilerini ispat­lamadan kabul edilemezlerdi.

Çıraklar kabul edildiklerinde altı pound ödemeli veya ziyafet mas­rafını karşılamalıydılar. Kilwinning Locası Nazırları ve Görevlileri sorumluluklarında bulunan tüm us­ta ve kalfalara senelik yeminlerini ettirmekle görevliydiler. Üyeler ve uşakların eğitimden geçmemiş haricilerle (cowan) birlikte çalış­malarına izin verilmezdi.

Celil Layiktez
Kaynak: Tesviye Dergisi Sayı 67

Leave a Reply

Your email address will not be published.