Mabet ve Loca

in Celil LAYİKTEZ Yazıları

Kitabın başında, Tampliye Şöval- / yeleri Nizamı’nm (Order) kuru- \luşu, Haçlı Seferleri döneminde işlevi, benzer amaçla kurulan Hos- pitalier Şövalyeleri ile çekişmesi, Ortaçağ ekonomi ve kültürüne etki­leri, Hıristiyan taassubuna karşı tole­rans anlayışını getirmesi, Fransa Kralı ile Papa’nm ittifakı ile Nizam’m çökertilmesi, kaçabilen Şövalye- ler’in kurtuluş yolları, İrlanda ve İs- koçya’ya geçişleri, kayıp hazine, Is- koçlar’m İngiliz ordusunu Tampliye- ler’in yardımı ile yenmeleri, Iskoç- ya’da bıraktıkları arkeolojik izler ve entelektüel mirasları, İskoç mit ve folkloruna etkileri anlatılıyor.

Daha sonra, evlilik yoluyla Iskoç- ya ile İngiltere’nin tek bir krallık ola­rak birleşmeleri, 17. yüzyılda ilk İs­koç Kabul Edilmiş Mason Locaları, bu Localar’da Tampliye, Rose Cro­ix, ezoterist, simyager ve her türlü bilimsel araştırmacmm toplanmala­rı, Localar’m tartışma ve tolerans ze­mini forumlarma dönüşmeleri, Kral­cı, Cumhuriyetçi, Katolik ve Protes­tan bilim adamlarmm inanışlarını bir kenara bırakarak birlikte çalışmala­rını, Invisible College’! kurmaları, Invisible College’in Rose Croix Ni- zamı’na dönüşerek 1661’de Royal Society (İngiliz Bilimler Akademisi) haline dönüşmesi, bu Akademi’nin tüm üyelerinin Kabul Edilmiş Mason olmaları çok detaylı bir şekilde, re­feranslar gösterilerek anlatılıyor.

Kitabın son bölümünde, önce Amerika’daki İngiliz – Fransız ve Kı­zılderili müttefikleri ile olan savaşla­rı, peşinden İngiltere’ye karşı ba­ğımsızlık savaşmm verilmesi, gerek İngiliz gerekse Amerikan saflarında her rütbede çok sayıda Mason’un

Mabet ve Loca

  • Yazarlar: Richard Leigh ve Michael Baigent.

Sürükleyici üslubuyla hızlı
okunabilen, çok iyi araştırılmış
ciddi bir referans kaynağı; bir de
iyi çevrilmiş olsaydı!

bulunması, Kıta Avrupası’nda her iki tarafta bulunan Masonlar’m savaşı etkileme gayretleri, Masonluğun ABD’nin kuruluş ve gelişmesinde hiçbir kurumun etkili olamadığı ka­dar büyük etkisinin olduğu gözler önüne seriliyor.

Tampliye Şövalyeleri

Not 1: Kitabın önsözünde yazar Mason olmadığını yazıyor. Bunun üzerine Tesviye Dergisi nedeniyle sürekli e-mail ile görüştüğüm Mic­hael Baigent’e, (Freemasonry To- day’in editörü) “ben gene de sana Kardeşim diyeceğim” diye yazdım. Cevabında, bu kitabın hazırlanma­sında 7 ay boyunca Ingiltere Birle­şik Büyük Locası Kütüphanesi ve Müzesi’nde çalıştığını, görevlilerin fevkalâde yardımcı olduklarını, bu arada bir çok Mason’la tanışarak et­kilendiğini, kitap bittikten sonra tek- ris edildiğini yazdı.

Not 2: Kitabın çevirmeni, bü­yük bir gayretle, tarikat, nizam ve yer adlarını Türkçe’ye uyarlama­ya gayret etmiş, ama bu esnada büyük de bir kargaşaya yol aç­mış. Templier ya da Templar “Ta- pmakçı”; Rose Croix zaman za­man Rose Croix, zaman zaman “Gül Haç”; Invisible College “Gö­rünmezler Koleji”; Rite de la Stric- te Observance “Kesin İzleyiş Riti”; Royal Society bazen aynen kal­mış, bazen de “Kraliyet Bilim Araştırma ve Geliştirme Kurumu” diye adlandırılmış. Compagnie de Jesus (Sonradan Cizvit adını ala­cak tarikat) “İsa Kumpanyası” di­ye çevrilmiş.

Diğer taraftan Garter Nizamı tercüme edilmeden olduğu gibi bırakılmış. Lahey kentine Hague, Tarihçi rahip Calmet’e Papaz Ah­met denmiş.

Sürgündeki Stuart Hanedanı mensuplarının İngiltere tahtı üzerin­de hak iddiasında olduklarını ifade eden “Pretender” sözcüğü “sahte­kâr”, Bölge Büyük Üstadı unvanı “11 Büyük Üstadı” olarak çevrilmiş.

Söz konusu kitaba, redaksiyon hiç yapılmamış gibi, metin imla ve bilgisayar hataları ile dolu; “alınış” _ almış, “ileride” _ ilende, “New­ton” _ Newtoiv, “tekris” _ teksir ol­muş, “in” harfleri “m” olarak yazıl­mış; loca, lonca ve gild terimleri birbirine karıştırılmış, sonuçta oku­yucu bazen bulmaca çözmeğe mecbur bırakılmış.

Bu mahzurları nedeniyle kitabı okumak için sabır gerekli, ancak, buna rağmen kitap sürükleyici üslu­buyla hızlı okunabilen, çok iyi araş­tırılmış ciddi bir referans kaynağı.

Mabet ve Loca, orijinal adı: The Temple and the Lodge Çeviri: Muzaffer Renan Mengü, Nokta Yayınlan Mayıs 2004; ISBN: 975-8823-31-0

Celil Layiktez
Kaynak: Tesviye Dergisi Sayı 61

Leave a Reply

Your email address will not be published.